HERBAL GARDEN

Jangali Anjeer

Classification

Synoyms

पामेटा, Shyama Vat, Palash Fig

Habit

सदाबहार, मध्यम आकार का वृक्ष, 8–15 मीटर ऊँचा, शाखायुक्त

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; भारत और पाकिस्तान के उपजाऊ वनों में पाया जाता है

Morphology

  • पत्तियाँ: पाम के पत्तों जैसी आकृति, हरी, लम्बी
  • फूल: छोटे, हरे रंग के, अंडाकार फलों के भीतर
  • फल: छोटे, गोल, पीले या हरे रंग के
  • तना: मजबूत, भूरे रंग का, शाखाओं में रसयुक्त

Chemical Composition

फ्लेवोनॉइड्स, टैनिन्स
एंटीऑक्सीडेंट और एंटीइंफ्लेमेटरी यौगिक
कार्बोहाइड्रेट्स और मिनरल्स

Guna-Karma

Rasa- कटु, मधुर
Guna- लघु, रसयुक्त
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- त्वचा रोग, ज्वर, श्वसन और पाचन रोग निवारक
Doshakarma- वात और पित्त दोष संतुलक; कफ पर हल्का प्रभाव

Medicinal uses

त्वचा रोग (फोड़े, खुजली, दाद) में उपयोगी
ज्वर और हल्की श्वसन समस्याओं में सहायक
पाचन शक्ति बढ़ाने में लाभकारी
पारंपरिक रूप से घाव और सूजन में उपयोगी

Useful Part

पत्तियाँ, फल, तना, छाल

Doses

पत्तियाँ: 5–10 g काढ़ा या चूर्ण
फल: 2–5 g सेवन
छाल और तना: 5–10 g काढ़ा

Important Formulation

पत्तियों और तना का काढ़ा (ज्वर और त्वचा रोग में)
फल का सेवन (पाचन और ऊर्जा के लिए)
आयुर्वेदिक मलहम और तेल

Shloka

“कटुकं मधुरं रसयुक्तं वातपित्तनाशकं च।
पामेटापीपलपत्तारसजड़ं शरीरसुखप्रदम्॥”

Hindi Name​

पामेटा पीपल, पाम फिकस

English Name

Wild Fig, Palm-leaved Fig

Botanical Name

Ficus palmata Forssk.

Family

Moraceae